‘Fayın davranışı hâlâ belirsiz’

Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş, Marmara Denizi‘nde beklenen olası depreme ilişkin yaptığı değerlendirmede, İstanbul için uzun süredir dile getirilen “7’den büyük tek deprem” senaryosunun tek bilimsel yaklaşım olarak kabul edilmemesi gerektiğini ifade etti.

Sosyal medya hesabından açıklamalarda bulunan Bektaş, Marmara’daki deprem tehlikesinin tek bir modele indirgenemeyeceğini belirterek, farklı sismik senaryoların bilimsel veriler ışığında birlikte ele alınmasının daha sağlıklı sonuçlar ortaya koyacağını söyledi.

Büyük deprem tahminlerinde “tam kilitli fay” modeli

Bektaş, İstanbul için yapılan büyük deprem tahminlerinin önemli bir bölümünün, Marmara Denizi’nin altındaki fayın “tam kilitli” olduğu varsayımına dayandığını belirtti. Ancak bu yaklaşımın kesinleşmiş bir bilimsel gerçek değil, mevcut veriler doğrultusunda oluşturulmuş bir model olduğunu vurgulayan Bektaş, özellikle Doğu Marmara ve Adalar Fayı’nın davranışına ilişkin belirsizliklerin sürdüğünü ifade etti.

Deniz tabanındaki kalın ve suya doygun tortul tabakalarının, fay hareketlerini ölçmek amacıyla kullanılan GPS, InSAR ve deniz tabanı akustik verilerini etkileyebileceğini kaydeden Bektaş, bölgede tekrarlayan küçük depremlerin görülmemesinin de fayın tamamen kilitli olduğunun tek başına kanıtı sayılamayacağını dile getirdi.

“Fay kilitli mi, krip mi yapıyor?”

Prof. Dr. Bektaş, Marmara’daki fayın tamamen kilitli olup olmadığının ya da “krip” olarak adlandırılan yavaş ve sürekli kayma hareketiyle gerilimi zaman içinde boşaltıp boşaltmadığının bilimsel açıdan netleştirilmesi gerektiğini söyledi.

Fayın krip davranışı göstermesi halinde biriken enerjinin kademeli olarak boşalabileceğini belirten Bektaş, bunun da bölgede beklenen olası depremin maksimum büyüklüğüne ilişkin hesaplamaları etkileyebileceğini ifade etti.

Bilim dünyasına farklı senaryolar çağrısı

Açıklamasının sonunda bilim dünyasına çağrıda bulunan Bektaş, Marmara depremine ilişkin değerlendirmelerde tek bir senaryoya bağlı kalınmaması gerektiğini belirtti. Farklı bilimsel modellerin birlikte değerlendirilmesinin hem risk analizleri hem de geleceğe yönelik öngörüler açısından daha sağlıklı sonuçlar sağlayacağını ifade eden Bektaş’ın değerlendirmeleri, Marmara’daki olası deprem senaryolarına ilişkin bilimsel tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.