Veteriner hekimlerin sessiz mücadelesi

GÖRÜNMEYEN BAĞLAR VE GİZLİ KAHRAMANLAR: VETERİNER HEKİMLER

Bir hastalığı gerçekten anlamak istiyorsanız, yalnızca hastaya bakmanız yetmez. Bir adım geri çekilip insanı, hayvanı, çevreyi ve bunların arasındaki görünmeyen bağları da görmeniz gerekir.

Veteriner hekimlik tam da bu noktada devreye giriyor. Çoğu zaman adı çok anılmasa da sağlık zincirinin en kritik halkalarından biri olarak karşımıza çıkıyor.

PANDEMİNİN GÖSTERDİĞİ GERÇEK

COVID-19 pandemisi sırasında dünya insan sağlığına odaklanırken, aslında en önemli sorulardan biri virüsün nereden çıktığı ve nasıl yayıldığıydı. Bu soruların yanıtı ise yalnızca hastanelerde değil; hayvanlarda ve çevrede aranıyordu.

Zoonotik hastalıklar, yani hayvanlardan insanlara geçen hastalıklar, insan ve hayvan sağlığının ne kadar iç içe olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Bu süreçte veteriner hekimler de çoğu zaman görünmeyen ancak kritik görevler üstlendi.

TURKOVAC’IN MUTFAĞINDA DA VARDILAR

Pandemi döneminde yerli aşı TURKOVAC sıkça gündeme geldi. Ancak kamuoyunun büyük bölümü, aşı geliştirme çalışmalarının arka planında görev alan bilim insanlarını ve disiplinleri yeterince tanıma fırsatı bulamadı.

Virüs bilimi ve bağışıklık araştırmaları denildiğinde veteriner hekimlerin bilimsel katkıları çoğu zaman gözden kaçıyor. Oysa Erciyes Üniversitesi’nde yürütülen çalışmalarda, veteriner kökenli bilim insanı Prof. Dr. Aykut Özdarendeli sürecin önemli isimlerinden biri olarak görev aldı. Daha önce Kırım Kongo Kanamalı Ateşi üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan Özdarendeli, pandemi döneminde de virüsün tanımlanması ve aşı geliştirme çalışmalarında aktif rol üstlendi.

Ne var ki bu katkılar çoğu zaman kamuoyunda yeterince görünür olmadı.

KANSER ARAŞTIRMALARINDA ORTAK İPUÇLARI

Madalyonun diğer yüzünde ise insanlığın en büyük sağlık mücadelelerinden biri olan kanser bulunuyor.

Son yıllarda yapılan araştırmalar, kedilerde görülen bazı kanser türleri ile insanlardaki kanserler arasında önemli benzerlikler bulunduğunu ortaya koyuyor. Özellikle TP53 gibi genlerde meydana gelen değişimlerin her iki türde de benzer sonuçlar doğurduğu görülüyor. Bazı meme tümörleri de davranış özellikleri bakımından dikkat çekici benzerlikler sergiliyor.

Bu durum bize hastalıkların düşündüğümüz kadar türe özgü olmadığını gösteriyor. Doğa, benzer biyolojik mekanizmaları farklı canlılarda yeniden karşımıza çıkarıyor.

TEK SAĞLIK YAKLAŞIMI

İşte “Tek Sağlık” yaklaşımı da tam olarak bu gerçeğe dayanıyor. İnsan, hayvan ve çevre sağlığı birbirinden bağımsız alanlar değil; aynı bütünün parçaları.

Bugün hayvanlar üzerinde elde edilen bir bilgi, yarın insan tıbbında yeni bir tedavi yönteminin kapısını aralayabiliyor. Doğadan insana geçen hastalıklar ise sağlık sorunlarının yalnızca hastane duvarları içinde çözülemeyeceğini açıkça gösteriyor.

Veteriner hekimlik de tam bu noktada, farklı alanlar arasında köprü kuran önemli bir rol üstleniyor.