F-35 tartışması mı, vatandaşın cebi mi?
ABD’den gelen F-35 ve savunma sanayii mesajları gündemi meşgul ederken, vatandaşın önceliği değişmiyor. Kredi faizleri, hayat pahalılığı ve geleceğe duyulan güven, bugün ekonominin en önemli belirleyicisi olmaya devam ediyor.
Bazen bir siyasetçinin kurduğu tek bir cümle, sadece diplomasi masalarını değil; borsaları, döviz kurlarını ve yatırımcıların beklentilerini de etkileyebilir.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, “Erdoğan’ı mutlu edecek bir şey yapacağım.” açıklamasının ardından gözler yeniden F-35 programına çevrildi. Aynı dönemde, Türkiye’nin milli muharip uçağı KAAN’da kullanılacak F110 motorlarının satışına ABD’nin onay verebileceği yönündeki iddialar da gündeme geldi.
Şüphesiz bunlar Türkiye açısından önemli gelişmeler.
Ancak bu başlıklar konuşulurken, sokaktaki vatandaşın aklındaki soru çok daha farklı:
“Bu gelişmeler bizim cebimize nasıl yansıyacak?”
Vatandaşın Gündemi Ekonomi
Bugün insanların önceliği savaş uçaklarından çok; kredi faizleri, market fiyatları ve ay sonunu nasıl getireceği…
Ekonomi çevrelerinin son günlerde en çok tartıştığı konu ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın faiz indirimi yapıp yapmayacağı.
İş dünyası uzun süredir daha düşük faiz talep ediyor. Çünkü yüksek faiz; krediye ulaşmayı zorlaştırıyor, yatırımları erteliyor, üretimi yavaşlatıyor ve esnafı daha temkinli davranmaya zorluyor.
Ancak madalyonun diğer yüzünde enflasyon gerçeği bulunuyor.
Faizlerin erken düşürülmesi halinde fiyat artışlarının yeniden hızlanıp hızlanmayacağı, ekonomi yönetiminin önündeki en kritik sorulardan biri olmayı sürdürüyor.
Paranın En Sevdiği Şey Güven
Küresel piyasalarda da benzer bir tablo var.
Orta Doğu’daki gerilimin bir miktar azalmasıyla birlikte altın fiyatları gerilerken, Bitcoin de değer kaybetti. Büyük yatırımcılar, risk almak yerine gelişmeleri izlemeyi tercih ediyor.
Çünkü para da insan gibidir.
Kendisini güvende hissettiği yere yönelir.
Bu nedenle ekonomide en değerli unsur; ne yalnızca düşük faizdir ne de yüksek kur.
En değerli unsur güvendir.
Yatırımcı geleceği öngörebiliyorsa yatırım yapar.
Esnaf önünü görebiliyorsa işini büyütür.
Vatandaş yarına güvenle bakabiliyorsa harcamaktan çekinmez.
Sonuç: Güven Olmadan Rakamlar Yetmez
F-35 konusu elbette önemlidir.
Ancak vatandaşın günlük hayatında belirleyici olan; enflasyonun düşmesi, faizlerin gerilemesi ve bunlardan da önemlisi, kuralların öngörülebilir olduğu güven veren bir ekonomik iklimdir.
Trump’ın açıklamaları birkaç gün daha konuşulabilir.
F-35 gelir ya da gelmez.
Merkez Bankası faiz indirir ya da mevcut politikayı sürdürür.
Fakat sonunda dönüp dolaşıp aynı noktaya geliyoruz.
Ekonominin temelinde güven varsa, rakamlar zaman içinde düzelir.
Güven yoksa, alınan en doğru kararlar bile beklenen etkiyi oluşturamaz.
Çünkü ekonomi yalnızca piyasaların değil, insanların da hikâyesidir.
Ve insanlar, geleceğe inandıkları ölçüde yatırım yapar, üretir ve tüketir.
Gökhan Arslan
Siyaset Bilimci ve Ekonomist
O. Endüstri Yüksek Mühendisi
Not: Bu köşe yazısında yer alan görüş ve değerlendirmelerin tüm sorumluluğu yazara aittir.
