Kırsal mahalle başvuru süresi uzatılmalı
Bir dönem köy muhtarlığı yapan, muhtarların sorunları üzerine uzun yıllardır çalışmalar yürüten, Tüm Köy ve Mahalle Muhtarlar Sendikası (TÜM-MUHTARLAR-SEN) Danışma Kurulu Üyesi – Ziraat Mühendisi Bedriye Pehlivan, kırsal mahalle ve kırsal yerleşik alan başvuru süresinin uzatılmasına ilişkin taleplerini ON2AY takipçileri için kaleme aldı.
2012 yılı Kasım ayında yürürlüğe giren ve hükümlerinin önemli bir bölümü 2014 yılında uygulamaya alınan 6360 sayılı Kanun ile 30 ilde yaklaşık 16 bin 220 köy ve 1.053 belde, mahalle statüsüne dönüştürülmüştür. Bu düzenleme, kırsal alanların idari yapısında köklü değişikliklere yol açmıştır.
Kırsal Mahalle Yönetmeliği Ne Getirdi?
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun Ek 3’üncü maddesi kapsamında hazırlanan Kırsal Mahalle ve Kırsal Yerleşik Alan Yönetmeliği, 15 Nisan 2021 tarihli ve 31455 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik ile kırsal mahalle ve kırsal yerleşik alanların tespitine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
Kırsal Mahalle Tespit Kriterleri
Yönetmelikte yer alan kriterler özetle şu şekildedir:
- Daha önce köy veya belde belediyesi iken mahalleye dönüşmüş olması
- Kırsal yerleşim özelliğinin devam edip etmemesi
- Şehir merkezine uzaklık ve ulaşım durumu
- Belediye hizmetlerine (yol, su, atık su, katı atık, toplu taşıma vb.) tam erişim durumu
- Yapılaşmanın kırsal niteliğini koruyup korumadığı
- İmar mevzuatı bakımından yerleşik veya gelişme alanı içinde bulunup bulunmadığı
- Nüfusun sosyo-ekonomik yapısının ağırlıklı olarak kırsal özellik taşıması
- Yüzölçümünün önemli bir kısmının tarım, orman, mera, yaylak ve kışlak alanlarından oluşması
Önemle vurgulamak gerekir ki, bu kriterlerin tamamının bir arada sağlanması zorunlu değildir. Belediyeler, kriterlerden bir ya da birkaçını esas alarak değerlendirme yapabilmektedir. Ayrıca tamamı kırsal mahalle olarak değerlendirilemeyen yerlerde, en az 10 bin metrekare büyüklüğünde olmak kaydıyla kırsal yerleşik alan tespiti yapılabilmektedir.
Mali Avantajlar Kalıcı Hale Getirildi
Yapılan düzenlemelerle kırsal mahalle ve kırsal yerleşik alan ilan edilen yerlerin mali avantajları geçici olmaktan çıkarılarak kalıcı hâle getirilmiştir. Daha önce emlak vergisi, çevre temizlik vergisi ve çeşitli harçlara ilişkin muafiyetler belirli tarihlere kadar ertelenmiş; son olarak 12 Mart 2023 tarihli düzenleme ile bu süre 31 Aralık 2025 tarihine kadar uzatılmıştır.
Bilgi Eksikliği ve Hatalı Değerlendirmeler Mağduriyet Yaratıyor
Ancak gelinen noktada, başvuru süresinin 31 Aralık 2025’te sona ereceğinden haberdar olmayan, yeterli bilgilendirme yapılmadığı için başvuru yapamayan ya da kriterlerin hatalı değerlendirilmesi sonucu talepleri reddedilen çok sayıda mahalle bulunmaktadır. Bu durum, mahalleye dönüştürülen köyler açısından ciddi ve telafisi güç mağduriyetler doğuracaktır.
Kırsalda Yaşam Giderek Zorlaşıyor
Büyükşehir Yasası’nın uygulanmasıyla birlikte kırsal alanlarda yaşayan vatandaşlar; ahır, ağıl ve tarımsal yapılar konusunda ciddi bürokratik engellerle karşılaşmaktadır. Hayvancılık faaliyetleri “koku” gibi gerekçelerle şikâyet konusu edilmekte, su ücretleri, emlak vergisi ve çevre temizlik vergisi gibi mali yükümlülükler kırsalda yaşamayı daha da zorlaştırmaktadır. Bu durum tarım ve hayvancılığı olumsuz etkilemekte, kırsal nüfusun çözülmesini hızlandırmaktadır.
Şûra Kararları Umut Olmuştu
Nitekim bu sorunlar, 2019 yılında gerçekleştirilen III. Tarım ve Orman Şûrası’nda açıkça ortaya konulmuş; Şûra kararları doğrultusunda Sayın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından 21 Kasım 2019 tarihinde yapılan açıklamalarla, mahalleye dönüşen köylere yeniden kırsal mahalle ve kırsal yerleşik alan olma hakkı tanınmıştır.
Eşitsizlik Adalet Duygusunu Zedeliyor
Bu düzenleme, köylerde tarım ve hayvancılığın sürdürülebilmesi açısından hayati öneme sahiptir. Ancak başvuru süresinin sınırlı tutulması nedeniyle bu haktan yararlanamayan mahalleler bulunmaktadır. Üstelik büyükşehir meclislerinde onaylanan ve onaylanmayan mahalleler arasında kriterler açısından belirgin bir fark olmamasına rağmen, sınır komşusu mahalleler arasında ciddi eşitsizlikler oluşmuştur. Bu durum, adalet duygusunu zedelemektedir.
Başvuru Süresi Uzatılmalıdır
Köylerde tarım ve hayvancılığın geliştirilmesi, kırsal nüfusun yerinde tutulması ve telafisi mümkün olmayan mağduriyetlerin önlenmesi amacıyla, 31 Aralık 2025’te sona erecek olan kırsal mahalle ve kırsal yerleşik alan başvuru süresinin uzatılması artık bir zorunluluktur.
Başvuru süresinin uzatılması; yasa kapsamında kalan mahalleler arasındaki eşitsizliği giderecek, kırsal alanlara önemli bir refah ve gelişme ivmesi kazandıracaktır. Bu doğrultuda Bakanlığımızın ve yerel yönetimlerin gerekli adımları atacağına inanıyor, konunun önemle değerlendirilmesini talep ediyoruz.
………………………………………………………………………………………………………
on2aybahcelievler.com haber sitesinde yayınlanan makalelerin tüm bilimsel, içeriğe dair, dilsel, yasal sorumluluğu yazarlarına aittir…
